Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

Andoni Rekondo-(r)en argazkia Andoni Rekondo 2026-11-17
Argazkiak: Gipuzkoako Bertsozale Elkartea

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa –

Zenbat bertsoaldi on joan dira azken 9 urteetan? Zenbat aldatu da bertso mundua? Zenbat agur gogoangarri abestu dira? Gauza asko gertatu dira 2017tik 2026ra, baina tartean ez da Gipuzkoako Herriarteko Bertso Txapelketarik antolatu. Oinarrian gehixeago eragiteko nahiak bultzatuta, aurtengoan berreskuratu da taldekako txapelketa, eta emaitza paregabeak utzi ditu Gipuzkoaren luze-zabalean.

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

57 talde, 350 parte hartzaile eta 100 saiotik gora. Horiek dira Gipuzkoako Herriarteko Bertso Txapelketak zenbakitan utzi dituen datuak, baina inpaktua are handiagoa izan da zifretatik kanpo. Giro informalean egin dira saiorik gehienak, bertsozale ugari mugitu dira eta bertsolari-gai jartzaile-epaile askorentzat lehenengo aldia izan da langintza horretan. 2017ko Herriartekoarekin alderatuta, lehenengo fasean izan dira aldaketarik agerikoenak; izan ere, eskualde bakoitzaren esku geratu da fasearen antolakuntza, bakoitza bere inguruko beharretara ahalik eta ondoen egokitzeko. Hortaz, herrigintzan antolatu da txapelketaren lehenengo pusketa, tokiko bertso eskolak eta bestelako eragileak saretuta.

Ondoren, eskualde bakoitzeko talde irabazleen artean jokatu dute Herriartekoaren azken zatia. Final laurdenak, finalerdiak eta final handia, hain zuzen.

Ia bost hilabeteko ibilbideak maiatzaren 30ean izan zuen amaiera, Aian. Bazkari eder baten bueltan elkartu ziren bertsozaleak, eta kontu zaharrak ondo berritu ondoren, arratsaldeko 18:00ak aldera hasi zen finala. Bertan, Leintz taldeko Haizea Arana, Oihana Arana eta Ane Zuazubiskar eta Zumarraga-Urretxu 1 taldeko Mikel Iturriotz, Antton Fernandez eta Manex Mantxola aritu ziren kantuan. Gai-jartzaile lanak, berriz, Olatz Zuazubiskarrek eta Leire Akizuk egin zituzten.

Txapelketako ohiko moldeetatik urrun hasi zuten saioa, taldean prestatutako agur dibertigarriekin. Doinuak ere bertso mundutik aparte xamarrekoak izan ziren, tartean ABBAren Mamma Mia [Zumarragakuen agurra entzuten/ hamabost minutu (bis)/ Lasai egon sillan, ez zaitezte urtu (bis)]  edota Chill Mafiaren Merezi Ote abestiaren bertsioa (Atsalde on Aia, heldu da garaia, has bedi umore jaia, ze gu finalera heldu bagera, hau txiste bat da ja!). Agurrak entzungai daude bertsoa.eus atarian, eta merezi dute.

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

Zumarraga-Urretxu 1 taldekoak ezinegon batekin iritsi ziren Aiara: beste taldeko bertsolariek Wikipediako sarrera zutela, eta beraiek ez. Agurrean behin eta berriz errepikatu zuten hori, eta bide paregabea zabaldu zuen saio puntuagarriko lehenengo ariketa egiteko. Haizeak eta Manexek librean osatu behar zuten hasiera, eta Aranak bikain harrapatu zuen aurkariek agurrean aipatutako ideia.

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

Doinua: Eguna pasa nekean eta

H. Arana

Gu umil umil etorri gara

enuen izan nahi txula

Zuen agurra ordea dugu

mila kapako tipula

Wikipedian profila dugu

horregatik egin burla

Gehiegizkoa iruditzen zait

BDBkoa duzula!

M. Mantxola

Bai oroitzen dut hemezortzikin

edo egingo nuela

Ikusten deten bakoitzean joño

hau da hau lotsa itzela

Baina gaurkoak segi ezkero

bide hontatik horrela

gaur BDBko biografia

bihurtuko zait eskela

 

Istorioa, ordea, ez zen hor amaitu. Guztira bederatzi ariketa egin behar zituzten bertsolariek, normalean talde bakoitzeko kide bakarrak abestuta. Librean saio dotorea egin ondoren, zortziko txikiko ariketan berriro elkarrekin aritzea egokitu zitzaien Haizeari eta Manexi, kasu honetan gaiarekin. Ondorengo gaia jarri zien Akizuk: Autobusean elkarren ondoan doazen ezezagunak zarete, norbera bere mugikorra bere eskuetan doala doa, elkarren pantailari begira zabiltzate zeharka. Libreko saiotik zortziko txikira denbora pixka bat pasa bazen ere, aurreko erreferentziak ekarrita saioko bertsorik txalotuenarekin hasi zuen ofizioa Haizeak.

Doinua: Gizona da zoroa

H. Arana

Busean joan nahi dut

oso urrutira

Ta begia joan zait

mobillan argira

Ze flipatua nere

ondokoa tira

Bere Wikipedia

osatzen ari da

M. Mantxola

Hogeita bi bat urte

ditu berak zuzen

Larotamaikakoa

baina ez da zahartzen

Guapoa, azkarra, lehiala

banoa osatzen

A ta Herriartekoan

txapeldun irten zen

 

Saioan zehar asko asmatu zuten Haizeak eta Manexek, umore berezia erabilita behin baino gehiagotan atera zieten irribarrea Aiako probalekura bertaratutako 160 bertsozaleei.

 

Lau oinak emanda

Fasez fase ariketak aldatzen joan dira Herriartekoan. Batzuek gehixeago funtzionatu dute, beste batzuek ez horrenbeste, baina bada ariketa bat hasieratik amaierara ia saio guztietan agertu dena: 4 oinak emanda bertsoa osatzea. Finalean 12 oin emanda (4ko 3 multzo) aritu ziren Oihana eta Antton. Ariketa erraza dirudi, eta hein batean errimak pentsatzeko lana kentzen dio bertsolariari, baina nekeza izaten da bertsoari punta ateratzea beste batek ezarritako mugekin. Kontuak kontu, Aiako saioan bi bertsolariek bete-betean asmatu zuten ariketa honetan, gai serioak lantzeko tartea hartuta.

Doinua: Emazurtz jaio hintzen

O. Arana
Bertso eskolan egin

hamar margarita

Paretan Pello Errota

Xalbador, Txirrita

Nahiz gaur santuei ezin

diegun ein bisita

Badaezpada etorri naiz

dotore jantzita

Beti ematen dugu

gure zeresana

Lagunartean poza

da hau ta ez drama

Baina ulertu dugu

zuen ahots gama

Ta ez duzue lortuko

nahi duzuen fama

 

Doinua: Gu gazte ginadela

A. Fernandez
Indarkeri matxisten

kontuan maiatza

Dantzan edo bertsotan

doa oso latza

Arantzaz bete zaigu

larrosa baratza

Hobe pasa ahalko

banio erratza

Nola hala hozkatu

nuen azazkala

Arduragabeak ez

du uxatzen itzala

Beraz dagokionak

egundik oxala

Berriz errepikatzen

segi ez dezala

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

Giro ona nagusi

Hiru txapel zeuden jokoan Aian, baina hori ez zen garrantzitsuena. Lehia bigarren planoan geratu zen oholtzan ikusitako eszenarekin. Giro ederra sortu zen bi taldeen artean, eta hori taldean egindako ariketetan nabarmendu zen. Kopletan, esaterako, talde bakoitzeko bi kide aritu ziren, eta bikain hartu zioten plazari neurria. Gaiak berak umorerako bidea zabaltzen zuen, bakoitzari rol bereizgarri bat jarrita: Pisukideak zarete, azken egunetako beroaldietan jarrera desberdina hartu duzue: Manex zuk etxean pertsianak jaitsita egon nahi duzu; Aneri eguzkia asko gustatzen zaio eta balkoian egon nahi du; Mikelek etxean egin nahi du ariketa fisikoa; eta Oihanak egunez lo egin nahi du. Nola moldatzen ari zarete?. Bakoitzak bereari eutsita, kopla saio polita osatu zuten.

Doinua: Kontu berri bat suzeditu da

M. Mantxola

Ba ondo moldatzen ez gera ari

Honen izerditan galdu

Proposamena pertsiana itxi

eta leihoa zabaldu

A. Zuazubiskar

Igo guztia eta zabaldu

sar dadila eta punto

Behin eguzkia aterako ta

ez gara ezkutatuko

M. Iturriotz

Antza gure Ane bilakatu da

lehen kolpetik sugandila

Ipini zaitez nere gainen ta

egingo det sentadilla

O. Arana

Barkatu baina esnatu egin nau

diskusioaren zaratak

Hemen Manex da normal bakarra

Zuek biok psikopatak

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa

Azken ariketa puntuagarrian beroaldiak ahaztu eta basoko freskotasunera gerturatu ziren bertsolariak. Ganbarako ariketa puntuka osatu behar zuten, ondorengo gaiari erantzunez: Hemen ondoko Pagoeta parkean antolatzen den orientazio proba batean hartu duzue parte. Beste taldearen aurka ari zarete. Nola zabiltzate zuek? Nola dabiltza besteak?. Saio desberdin bezain politak utzi zituzten bi taldeek. Ea lortzen duzuen bereiztea zein talderena den perla bakoitza: ‘Anek taldean dauzka, bi desbideratu/ altuera horrekin, ikusten da altu/ baina pinuen liken, denei begiratu/ ez daukanari ezin, diogu eskatu’, ‘Honek GPSa, ta hor GKSa/ beti gure alde dago, langile klasea/ hobe Ernaikok zure, bila agertzea/ orientazio bideak, sozializatzea’.

Hiru agur, hiru mezu

Konturatzerako saioa bukaerara iritsi zen. Epaile lanetan Larraitz Trojaola, Jon Mendizabal, Leire Beloki eta Unai Muniain aritu ziren, ariketa bakoitzean talde onenari puntu bat emanez. Guztira 36 puntu zeuden jokoan, eta Leintz taldeak lortu zuen garaipena, 21 puntu eskuratuta. Txapela buruan zutela, hiru agur ederrekin borobildu zuten arratsaldea Ane Zuazubiskarrek, Oihana Aranak eta Haizea Aranak.

A. Zuazubiskar

Ertzeko fama omen

du Debagoienak

Baina esteriotipoak

ez dira doienak

Xanti, Patxi, Juanito

ta ondorengo denak

Zuei esker gaude gaur

oholtzan gaudenak

O. Arana

Bertso eskolara gerturatu zan

eskoitzar bixki parie

Egun hartatik ez da bromie

hamabost urte fan die

Eztot ahazketan gure aita-amen

pazientzia amaigabie

Hasierako ikarie

Belauntxuen dardarie

Geroko lagun sarie

Bertso eskoletan sanue izen bida

arnasketan dan airie

Gero nahieran garatu deixen

nok bere ibilbidie

H. Arana

Gure bailaran ibili gara

hain anbiente perfektuan

Gure taldiak be igarri dau

orduko inddarra gaurkuan

Baina egunak iluntzen die

segun zein dauen zakuan

Bertso eskolak eremu latzak

bihurtu jakuz atuan

Gu trintxeretan ibiltzen gara

ta ez inungo palkuan

Autodefentsak ipiniko dau

bakotxa bere lekuan

 

Aurtengo Herriartekoak eman du berea. Ikusteko dago ea 9 urte pasa baino lehen izango dugun berriro horrelako saioekin gozatzeko aukera!

IKUSI GIPUZKOAKO HERRIARTEKO FINALA BERTSOA.EUS-EN

Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa  Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa  Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa  Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa  Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa  Herrigintzak hauspotutako Herriartekoa